κάντε την κριτική σας για κάποιον προορισμό που έχετε επισκεφτεί πρόσφατα: κριτική / review


travelblog
Home » » Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή (13/9/1873): Ο Δάσκαλος του Αϊνστάιν

Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή (13/9/1873): Ο Δάσκαλος του Αϊνστάιν

Written By travelblog on Τετάρτη, 18 Σεπτεμβρίου 2013 | 7:14 μ.μ.

Επειδή όλοι γνωρίζουν τον Αϊνστάιν και τις ανακαλύψεις του, αλλά λίγοι γνωρίζουν τον Έλλην Μαθηματικό, Κωνσταντίνο Καραθεοδωρή, ως το πρόσωπο που έπαιξε πρωτεύον ρόλο στην Θεωρία της Σχετικότητας (αυτός κρύβεται πίσω από την θεωρία και φαίνεται στην επιστολή του Αϊνστάιν προς Αυτόν), είναι ευκαιρία να αναγνωριστεί επιτέλους από τους Έλληνες ως ο μεγαλύτερος μαθηματικός των τελευταιων αιώνων. 

Ας ξεκινήσουμε το ταξίδι της ζωής του Μεγάλου Επιστήμονα...

Γιος Κωνσταντινοπολίτη, του Στέφανου Καραθεοδωρή, διπλωμάτη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή γεννήθηκε στο Βερολίνο στις 13 Σεπτεμβρίου 1873. Ως παιδί έζησε στις Βρυξέλλες, σε ένα καθαρά ελληνικό περιβάλλον, που όμως είχε τον ευρωπαϊκό, αριστοκρατικό, αλλά και επιστημονικό «αέρα». 

Αυτό είχε ως συνέπεια πριν ακόμη μπει στην εφηβεία, ο μικρός τότε Κωνσταντίνος να μιλά ελληνικά, γαλλικά, τουρκικά, αλλά και γερμανικά.

Εκτιμούσε την γνώση, πράγμα που φάνηκε και από την μετέπειτα ζωή του. Φοιτώντας σε σχολεία της Ριβιέρα, του Σαν Ρεμό, και των Βρυξελλών ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή επί δύο χρόνια κέρδιζε την πρώτη θέση σε μαθητικό διαγωνισμό μαθηματικών στο Βέλγιο.

Ξεκίνησε παραδόξως τις σπουδές του στην Στρατιωτική Σχολή του Βελγίου, και μόλις αποφοίτησε έρχεται για πρώτη φορά στην πατρίδα. Πιο συγκεκριμένα, αποδεχόμενος την πρόσκληση του θείου του Αλέξανδρου Στέφανου Καραθεοδωρή, γενικού διοικητή της Κρήτης, μετέβη τελικά στο νησί με αποτέλεσμα εκεί να γνωρίσει και τον Ελευθέριο Βενιζέλο. 

Με την αποφοίτησή του, ο Καραθεοδωρή εργάζεται ως μηχανικός, και χαρακτηριστικό είναι πως μετά την επίσκεψή του στην Κρήτη, μετέβη στην Μυτιλήνη προκειμένου να μετάσχει σε κατασκευές δρόμων. Φεύγοντας από εκεί καταλήγει στην Αίγυπτο όπου ως μηχανικός στην βρετανική εταιρεία συνέβαλε στην κατασκευή του φράγματος του Ασουάν.

Όπως πολλά μεγάλα και ανήσυχα πνεύματα, μέχρι τότε δεν είχε βρει ακριβώς την κλίση του, ωστόσο ένοιωθε να έχει μία μεγάλη αγάπη για τα μαθηματικά, τα οποία και μελετούσε όσο ήταν σε Κρήτη, Μυτιλήνη και Αίγυπτο. Μάλιστα οι πανάρχαιες αιγυπτιακές πυραμίδες τον ενέπνευσαν να κάνει πολλές μετρήσεις, τις οποίες και δημοσίευσε.

Εκεί ήταν που συνειδητοποίησε, πόσο τον γοήτευαν τα μαθηματικά, και ποιά ήταν η επιρροή που ασκούσαν επάνω του. Τότε παίρνει την μεγάλη απόφαση. Εγκαταλείπει το επάγγελμα του μηχανικού προκειμένου να σπουδάσει στην Γερμανία, Μαθηματικά. Αυτή του η κίνηση παραξένεψε αρκετά όχι μόνον την οικογένειά του αλλά και τους γνωστούς του.

Έτσι, μεταβαίνει στο Βερολίνο και σπουδάζει για δυο χρόνια, την επιστήμη που θα τον αναδείκνυε στην πορεία. Ωστόσο μπορεί ο ίδιος να είχε βρει την κλίση του, όμως είχε και την «τύχη» να διδαχθεί από τους καλύτερους της εποχής, όπως ο Χέρμαν Σβάρτς, και ο Γκέοργκ Φρομπένιους.

Το 1901 μεταβαίνει και συνεχίζει τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο του Γκέτινγκεν, για να κάνει την διδακτορική του διατριβή, την οποία και ολοκληρώνει στα 1904, οπότε και αναγορεύεται διδάκτωρ. Μπορεί να είχε ζήσει όλη του την ζωή στο εξωτερικό, και να είχε ήδη ένα «ισχυρό βιογραφικό», όμως η Ελλάδα δεν τον ήθελε....

Τελειώνοντας την διδακτορική του ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή, θέλησε να εργαστεί άμεσα στην Ελλάδα, πράγμα όμως που δεν κατάφερε... Η απάντηση που τού ήρθε από την μητέρα πατρίδα ήταν πως είχει ελπίδες να εργαστεί μόνον ως... δάσκαλος σε σχολεία της επαρχίας, κάτι το οποίο «ευτυχώς» δεν έπραξε. 
Πηγαίνει τότε στην Γερμανία, όπου τον Μάρτιο του 1905, το πανεπιστήμιο του Γκέτινγκεν τον αναγορεύει υφηγητή Μαθηματικών, στο οποίο και δίδαξε μέχρι το 1908. Η χρονιά αυτή ήταν και αυτή που τού «έφερε» και την άλλη του μεγάλη αγάπη, την γυναίκα του, Ευφροσύνη, την οποία και παντρεύτηκε αποκτώντας μαζί της δύο παιδιά, τον Στέφανο και την Δέσποινα.

Μέχρι το 1920 διδάσκει Μαθηματικά σε διάφορα γερμανικά ιδρύματα. Τότε ήταν που η φήμη του άρχισε να εξαπλώνεται με συνέπεια να αποκτήσει επαφές με άλλους μεγάλους άνδρες των επιστημών όπως ο Μαξ Πλανκ,ο Ντάβιντ Χίλμπερτ, αλλά και ο Άλμπερτ Αϊνστάιν.

Εν τω μεταξύ, η αγάπη του για την Ελλάδα ήταν αδιάκοπη. Η πατρίδα εκείνη την εποχή βρίσκεται συνεχώς σε πόλεμο, μεγαλώνει, αλλά και γιγαντώνεται. Τότε είναι που και αυτός θέλει να δώσει όλα όσα μπορεί για την ανάπτυξη των επιστημών στην Ελλάδα. 
Ο γνωστός του πλέον Ελευθέριος Βενιζέλος, το 1911 τον καλεί να συμμετάσχει σε επιλογή των καταλληλότερων καθηγητών για το Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Η μεγάλη του όμως «ευκαιρία» είναι μερικά χρόνια αργότερα. Ευκαιρία όχι για τον ίδιο, αλλά για τους Έλληνες που θα επωφελούνταν από το να διδαχθούν από έναν τέτοιο συμπατριώτη τους. 
Η Ελλάδα πλέον έχει γίνει Μεγάλη Ελλάδα και τα σύνορά της είναι στην Ασία! Έτσι πάλι με προσκληση του Ελευθερίου Βενιζέλου, μεταβαίνει στην Σμύρνη της Ιωνίας προκειμένου να συμβάλει στην δημιουργία του Ιωνίου Πανεπιστημίου, ή αλλιώς όπως είναι το όνομά του σήμερα, του Πανεπιστημίου Αιγαίου.

Ωστόσο αν και στην Σμύρνη δεν θα ήταν ένας απλός δάσκαλος, η Τύχη δεν ήθελε τον Καραθεοδωρή να προσφέρει όσα μπορούσε στην Ελλάδα. Η κατάρρευση του μικρασιατικού μετώπου, φέρνει την καταστροφή της ελληνικής Ιωνίας, της Μεγάλης Ελλάδος και μαζί του Ιωνίου Πανεπιστημίου.

Τελικά ο 49χρονος τότε μαθηματικός αν και η λειτουργία του Πανεπιστημίου δεν είχε ξεκινήσει επισήμως, πρόλαβε και διέσωσε πάρα πολλά έγγραφα του Πανεπιστημίου αλλά και όργανα, τα οποία και μετέφερε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Το 1922 διορίστηκε καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, ενώ το 1923 διορίσθηκε καθηγητής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.

Ωστόσο έχοντας ζήσει στα περιβάλλοντα των μεγαλύτερων πανεπιστημίων της Ευρώπης, απογοητεύτηκε από την ελληνική πραγματικότητητα και αναχωρεί για την Γερμανία και πάλι όπου και αναλαμβάνει θέση καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου, στο οποίο και δίδασκαν τα κορυφαία ονόματα της εποχής. 
Τον Νοέμβριο του 1926 γίνεται μέλος της Ακαδημίας Αθηνών που μόλις είχε ιδρυθεί, και το 1928, αποδέχεται πρόσκληση του Χάρβαρντ των ΗΠΑ, προκειμένου να δώσει διαλέξεις σε μεγάλα πανεπιστήμια της χώρας.

Πολύπλευρος και παραγωγικός μαθηματικός πια, ο Κ. Καραθεοδωρή βάζει τη σφραγίδα της επιτυχίας στα θέματα με τα οποία ασχολείται, τα οποία όμως λατρεύει... Το πεδίο της έρευνάς του, ευρύ. Λογισμός των μεταβολών, μερικές διαφορικές εξισώσεις, πραγματικές συναρτήσεις, μιγαδικές συναρτήσεις, γεωμετρική οπτική, θερμοδυναμική, γεωμετρία, θεωρία των συνόλων, αστρονομία, ειδική θεωρία της σχετικότητας του Α. Αϊνστάιν. Πρέπει να σημειωθεί η στενή επιστημονική συνεργασία και αλληλοεκτίμηση μεταξύ του Κωνσταντίνου Καραθεοδωρή και του Αϊνστάιν. 
Ο Αϊνστάιν τον θεωρεί ΔΑΣΚΑΛΟ του. Δεν έχει σημασία ότι ο Καραθεοδωρή δεν είναι τόσο γνωστός στο ευρύ κοινό όσο ο Αϊνστάιν.

Διερευνά προβλήματα μεταβολών των m-διάστατων επιφανειών εντός ενός n-διάστατου χώρου. Κάνει ευρεία χρήση των μερικών διαφορικών εξισώσεων πρώτου βαθμού ή πρώτης τάξης, των πολλαπλών ολοκληρωμάτων και των γεωμετρικών μεθόδων.

Συμβάλλει με την έρευνά του στη θεωρία των μιγαδικών συναρτήσεων. Ασχολείται με το θεώρημα του Εμίλ Πικάρ, περί προβλημάτων των συντελεστών με τις κανονικές οικογένειες συναρτήσεων πολλών μεταβλητών ή με τη σύμμορφη απεικόνιση... Στον Καραθεοδωρή οφείλεται η αναγνώριση της σπουδαιότητας θεωρήματος του Χέρμαν Σβαρτς, το οποίο δεν είχε έως τότε παρατηρηθεί. 
Η παρέμβασή του, όμως, σε συνδυασμό με άλλες μαθηματικές έρευνες, ανοίγει νέους ορίζοντες στη μαθηματική επιστημονική έρευνα, οι οποίοι οδηγούν στη μετονομασία από τον Καραθεοδωρή του εν λόγω θεωρήματος σε «λήμμα του Σβαρτς», όπως άλλωστε γίνεται γνωστό στη διεθνή βιβλιογραφία. 
Ο Καραθεοδωρή, ασχολούμενος με τις πραγματικές συναρτήσεις, εμπνέεται μια αξιωματική διατύπωση για τη μετρικότητα και το μέτρο των σημειοσυνόλων στο n-διάστατο ευκλείδειο χώρο. Εργάζεται με τον ίδιο ζήλο και όταν η «Γενική Ανάλυση» περιλαμβάνει ως ειδικές περιπτώσεις και τις υπόλοιπες «Αναλύσεις».

Στο πλαίσιο αυτό, επεξεργάζεται την αλγεβροποίηση της έννοιας του ολοκληρώματος.

Τα συγγράμματά του αποτελούν, από την εποχή του μέχρι τώρα, πηγή πληροφόρησης για τους μαθηματικούς... «Λογισμός των μεταβολών και μερικές διαφορικές εξισώσεις πρώτης τάξης»... η πραγματεία που είχε προηγηθεί για το ίδιο θέμα, με τίτλο «Σύμμορφη απεικόνιση»... και δημοσιεύσεις, όμως, όπως οι «Πραγματικές συναρτήσεις»... Πολλές εργασίες του δημοσιεύονται λίγο μετά τον θάνατό του. 
Το διάστημα 1954-1957, η Βαυαρική Ακαδημία Επιστημών εκδίδει σε πέντε τόμους όλα τα συγγράμματά του. Το επιστημονικό έργο του επεκτείνεται σε πολλούς τομείς και της φυσικής ή της αρχαιολογίας. Οι εργασίες του στη φυσική αφορούν τη θερμοδυναμική, τη γεωμετρική οπτική, την οπτική γενικότερα, την ειδική σχετικότητα και τη μηχανική.

Κατά την διάρκεια της ακαδημαϊκής του καριέρας, ήταν από τους μεγαλύτερους Ευρωπαίους επιστήμονες με την φήμη του όπως έδειξε και η ζωή του να φτάνει και στην άλλη άκρη του Ατλαντικού, στις ΗΠΑ. Ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή, σεβαστός από όλους τους μαθηματικούς, συνέβαλε στην ανάπτυξη της Θεωρίας της Σχετικότητος του Αϊνστάιν, ο οποίος δήλωσε πολλάκις πως τον θαύμαζε.

Χαρακτηριστική είναι η επιστολή του τελευταίου προς τον Έλληνα μαθηματικό. Την ύπαρξη της αλληλογραφίας αυτής, η κόρη του ανακάλυψε μετά τον θάνατο του πατέρα της. Κάποιες από τις επιστολές πουλήθηκαν, άγνωστο πώς. Σε μια από αυτές, που έμειναν στην κόρη του, ο Αϊνστάιν γράφει:

«Αγαπητέ κύριε συνάδελφε, βρίσκω θαυμάσιο τον υπολογισμό σας... Θα έπρεπε να δημοσιεύσετε τη θεωρία σε αυτή τη μορφή στα Χρονικά της Φυσικής, καθόσον οι φυσικοί κατά κανόνα αγνοούν αυτό το αντικείμενο, όπως κι εγώ άλλωστε. Με το γράμμα μου θα πρέπει να σας φαίνομαι σαν τον Βερολινέζο που μόλις ανακάλυψε το Crunewald* και αναρωτιέται αν ζούσαν εκεί άνθρωποι πιο πριν. Αν θέλετε να μπείτε στον κόπο να μου εκθέσετε επιπλέον και τους κανονικούς μετασχηματισμούς, θα βρείτε σε μένα έναν ευγνώμονα και ευσυνείδητο ακροατή. Αν, όμως, λύσετε το πρόβλημα των κλειστών γραμμών του χρόνου, θα σταθώ μπροστά σας με σταυρωμένα χέρια... Πίσω από αυτό το ζήτημα κρύβεται κάτι που είναι αντάξιο του ιδρώτα των αρίστων».
(* Το Grunewald ήταν φημισμένο προάστιο του Βερολίνου με πολυτελέστατες βίλες).

Η αγάπη για την πατρίδα όμως ήταν αστείρευτη, και όσο και αν το είχε απογοητεύσει η Ελλάδα με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, το 1930 αποδέχεται πρόσκληση του φίλου του Ελευθερίου Βενιζέλου και βοηθά στην αναδιοργάνωση του Πανεπιστημίου Αθηνών και στην οργάνωση του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Το 1932 επιστρέφει στο Μόναχο όπου και μένει μέχρι το τέλος της ζωής του συγγρράφοντας και μελετώντας. Δεν εγκατέλειψε την πόλη ακόμη και τις δύσκολες ώρες του τέλους του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Πεθαίνει σαν σήμερα το 1950, ενώ είχε αρνηθεί μερικά χρόνια πριν προτάσεις αμερικανικών πανεπιστημίων λόγω ηλικίας. Τελευταία του διάλεξη, πού αλλού; Στο Μόναχο τον Δεκέμβριο του 1949, δυο μήνες πριν τον θάνατό του. (2/2/1950)

Το ότι η Ελλάδα δεν «εκμεταλλεύτηκε» όσο μπορούσε τις δυνατότητες του μεγάλου αυτού Έλληνα, σήμερα δεν μας προξενεί εντύπωση. Χιλιάδες είναι σήμερα οι νέοι οι οποίοι μην μπορώντας να αξιοποιήσουν τις δυνατότητές τους και τις βλέψεις τους στην πατρίδα τους, αναγκάζονται να μεταναστεύσουν.

Προσφέρουν όλα όσα μπορούν σε ξένες χώρες, βοηθώντας τες να αναπτυχθούν. Ποιά είναι η μέριμνα της πατρίδας μας για αυτό το φαινόμενο; Τί έχει μάθει από την Ιστορία; Πού θα οδηγήσει αυτή η μαζική «αποστράγγιση μυαλών» (brain drain); Ο μόνος που μπορεί να δώσει απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα είναι ο ιστορικός του μέλλοντος.

πηγη http://www.eleysis-ellinwn.gr
Share this post :

0 σχόλια:

Δημοφιλεις αναρτησεις